Houten meubels maken

Van mijn ouders leerde ik dat je zelf gemakkelijk bedden en kasten kunt bouwen van hout. We maakten veel gebruik van 'meubelplaat' (platen van verlijmde planken grenen) dat we in elkaar zetten met schroeven en deuvels.

Ik raakte echter onder de indruk van verschillende antieke kastjes; die waren zo veel mooier gebouwd! Langzaam ontdekte ik waarom: 'eerlijk' gebruik van materialen (de eigenschappen ervan benutten en laten zien i.p.v. verstoppen), gebruik van houtverbindingen (i.p.v. schroeven, spijkers en lijm), vakmanschap om materiaal te sparen (paneeldeurtjes bijvoorbeeld).

Het zelf bouwen van houten meubels werd daardoor voor mij steeds meer het onderzoeken van het materiaal en z'n mogelijkheden.

Kastje voor cassette-bandjes

kastje voor cassette-bandjes (klik voor vergroting) detail Mijn eerste project (Malden, ±1990). Geļnspireerd op een antiek kastje en begonnen als tegenhanger van het bouwen met meubelplaat. Al bouwend kwam ik steeds meer redenen tegen waarom bepaalde dingen zo gedaan waren zoals in het antieke kastje. De paneeltjes (materiaalbesparing en tegen kromtrekken), de bovenste lade die naar voren uitsteekt (extra sterkte in constructie), de versieringen aan de voorkant, de constructie van het bovenblad.

Ik kwam ook problemen tegen die ik toen nog niet wist te tackelen, waardoor de constructie z'n sterkte nog gekregen heeft door gebruik van schroeven en spijkers; nog geen houtverbinding te vinden. In een gevorderd stadium liep ik vast op de versiering aan de voorzijde van de zijkanten. Het in de gewenste vorm krijgen van de blokjes wist ik niet aan te pakken. Pas meer dan vijftien jaar later was het kastje klaar!

Eettafel

tafel (klik voor vergroting) In 1999 woonde ik in Helmond voor het eerst niet meer in een studentenhuis en wilde ik een degelijke, slanke tafel hebben, groot genoeg om ook gasten aan te kunnen verwelkomen. Het was de aanleiding voor de aanschaf van mijn eerste machine; een forse vlakschuurmachine. Veel gebruikt!
De taps toelopende poten wilde ik laten zagen, maar dat bleek honderden guldens te gaan kosten bij diverse zaken. Tot mijn vreugde vond ik een timmerman die voor 60 gulden de vier poten wel even wilde zagen. Het blad was groter dan standaard maten in de doe-het-zelf-zaken; ik heb het op maat moeten laten lijmen.
Alle verbindingen zijn gemaakt met houten deuvels; er zit geen enkele schroef of spijker in.
De tafel is voorzien van een laatje voor bestek en/of papieren.

Schaaktafeltje

schaaktafeltje (klik voor vergroting) schaaktafeltje (klik voor vergroting) Van een vriend kreeg ik een glazen schaakbord waarop de velden door zandstralen mat gemaakt waren. Dat had hij gemaakt voor mij omdat ik al lang het idee had om zo'n glazen schaakbord vanaf de zijkanten te verlichten. In 2004 (Heerenveen) bouwde ik er een tafeltje omheen.
Voor de verlichting kocht ik op de elektronicabeurs in Den Bosch 200 twee-kleuren LED's. Die werden naast elkaar in een vierkant om de glasplaat heen gekit. Om de LED's met gelijke sterkte te laten branden, moesten de LED's verbonden worden met dikke koperen 'ringleidingen'. De voeding voor de LED's kan de LED's rood, groen en geel licht laten geven (maar kwam pas veel later gereed). het lijmen (klik voor vergroting)
Voor het in elkaar lijmen van het onderstel klemde ik het in de gang in. De kracht werd zo groot dat de muren ervan kraakte. Ook dit tafeltje is zonder ijzerwaren gemaakt, behalve rondom de verlichting natuurlijk.

Kledingkast

kledingkast klaar (klik voor vergroting) kledingkast klaar (klik voor vergroting) Voor ons trouwen zochten we een grote kledingkast 'oude stijl'. We wilden een drie-deurs met een hang-gedeelte, dus ongeveer 80 cm diep. Maar zulke maten bleken vroeger niet gebruikt te worden. Dan maar zelf maken (februari 2006).
We bekeken een groot aantal echt oude kasten om te onderzoeken hoe ze gebouwd waren en waarom. Daarbij kwamen nog twee wensen boven: (1) de kast krijgt z'n 'oude' uiterlijk onder andere door alleen houtverbindingen gebruiken en (2) de kast moet in delen uit elkaar te halen zijn voor transport.
De net nieuwe bovenfrees (1e foto hieronder) kwam zeer goed van pas bij het maken van de verschillende houtverbindingen. Bij gebrek aan grote lijmklemmen en een fatsoenlijke werkbank, moesten de diverse panelen bij het lijmen weer ingeklemd worden tussen de muren van de keuken (2e foto hieronder).
De kast is 'versierd' met een aantal ornamenten, waaronder drie met onze trouwdatum erin gesneden (3e foto hieronder).
Het hang- en sluitwerk was moeilijk te vinden, want het meeste materiaal dat nu nog te koop is, is veel te duidelijk nep-smeedwerk enzo. Niet mooi. Uiteindelijk vonden we toch een fraaie set (4e foto hieronder), maar o wat is dat spul duur... onderdeel van deur fresen (klik voor vergroting) raamwerk van deur lijmen (klik voor vergroting) trouwdatum insnijden (klik voor vergroting) sluitwerk (klik voor vergroting)

Sieradenkastje

sieradenkastje (klik voor vergroting) sieradenkastje lakken (klik voor vergroting) sieradenkastje schuren (klik voor vergroting) We hadden, naast de grote kledingkast, behoefte aan een klein kastje voor sieraden enzo (maart 2006). Dit moest echter snel klaar zijn en niet te veel kosten, maar wel meteen álle sieraden enzo kunnen herbergen. De deal was dat ik het kastje zou bouwen en mijn vrouw het zou schuren en lakken (twee foto's rechts). Van louter resthout bouwde ik het kastje, hoewel we het hout voor de lades op maat lieten zagen. De knoppen waren het duurste van het hele project! Het kastje is niet helemaal 'eerlijk' gebouwd, hoewel het uiterlijk dat wel een beetje suggereert. Zo bestaan de zijkanten uit platen multiplex in plaats van dat het paneeltjes zijn. De lade-geleiders zijn met kaarsvet ingewreven, zodat de lades soepel lopen.

Kastje voor glazen potten

glazenpottenkastje (klik voor vergroting) Onze kleine keuken liep over; er was te weinig ruimte voor alle kruiden, zaden & nootjes en meelsoorten. Een kast net buiten de keuken in de woonkamer bood de oplossing (2006).
De combinatie van strak werken met moderne materialen en de sfeer van 'ambachtelijkheid' vond ik leuk om eens uit te proberen. We breidden de verzameling glazen potten uit en voorzagen ze allemaal van gelijke etiketjes. De planken zijn van vuren en liggen op aluminium dragers die binnen in de muur zijn vastgezet op het raamwerk van de muur. De benodigde gaten in de muur zijn netjes dicht geplamuurd.
Al met al een strak resultaat, handig voor bij de keuken en aardig om te zien voor in de woonkamer. Gasten, onze kinderen en wijzelf krijgen vaak de neiging een nootje te snoepen!

Tweeling ladekastje

ladekastje (klik voor vergroting) ladekastje (klik voor vergroting) ladekastje lijmen (klik voor vergroting) ladekastje fresen (klik voor vergroting) Om de chaos in ons huis verder te beperken, wilden we een kastje dat lades en planken had. De lades mochten wel in het zicht komen, de planken liever niet; die keerden we richting de computerplek.
Ik bouwde twee identieke kastjes (oktober 2006) waarvan één met lades (en pootjes) en de ander met planken. Die hebben we boven op elkaar gezet, maar ze kunnen in de toekomst ook heel goed naast elkaar staan of zo.
Het kastje zelf is echt 'oude stijl' uit panelen opgebouwd. Het raamwerk van de panelen zit in elkaar met overnaadse houtverbindingen. Die maakte ik met de frees (tegenwoordig zaag ik ze uit de hand).
De handgrepen voor de lades zorgde weer voor het afstruinen van alle winkels hier in de buurt; echt mooi messing spul is, als het al vindbaar is, meestal absurd duur...
Ik ben erg tevreden over dit kastje; het is licht doch stevig gebouwd, oogt ietwat chic maar was relatief eenvoudig en snel gebouwd.

Paneeldeur

paneeldeur (klik voor vergroting) paneeldeur detail (klik voor vergroting) Bij de verbouwing van ons huis ontstond de noodzaak om een deur op maat te maken (2007), want het moest een smalle maar hoge deur worden, anders zou het niet passen. Het raamwerk zit met grote, handgemaakte 'pen & gat'-verbindingen en pittige houtlijk verlijmd. Nooit meer los te krijgen! Helaas niet geheel vlak verlijmd, waardoor je nu iets moet trekken om 'm in het slot te laten vallen (maar hij klappert tenminste niet, met harde wind!). paneeldeur detail (klik voor vergroting) Het paneel is gemaakt van oude schrootjes die we nog hadden liggen. Het patrooon dat daarin is ontstaan, komt terug in het deels matglazen raam.
Een aardige bijkomstigheid van deze deur was dat de nieuwe wasdroger die we gekocht hadden, er niet doorheen paste! We twijfelden: Over het dak heen tillen? Door de tuin van de buren? Uiteindelijk hebben we de gloednieuwe machine helemaal uit elkaar gehaald om de onderdelen weer opnieuw samen te stellen tot een machine IN de bijkeuken...

Badkamerkastje

badkamerkastje (klik voor vergroting) Mei 2007. In de nieuw gebouwde badkamer wilde we een fraai kastje. We hadden in een winkel al eens een aardig voorbeeld gezien, maar ik zocht nog een manier om het uiterlijk een extra draai te geven; eens anders dan netjes vurenhout.
Van een flink gebruit pallet (1e foto) sloopte ik het beschadigde hout. Het was ruw hout, ongeschaafd en er zat nog vanalles in: gaten, barsten, spijkers, splinters, knoesten. Ik tekende alles netjes af maar gebruikte een grove zaag en vijlde of schuurde gaandeweg niets bij. Zo zette ik de paneeldeurtjes (2e en 3e foto) en het geraamte van het kastje (4e en 5e foto) in elkaar. Daarna kreeg alles een diep ingedrongen laag zwart-bruine kleur door het te behandelen met een oplossing van teer in thinner. Daar overheen kwam een dikke laag witte muurverf (6e foto). Pas toen kreeg het kastje schuurpapier te zien. De witte 'lak' bleef in hoeken, gaten en onregelmatigheden zitten. een pallet slopen (klik voor vergroting) het raamwerk van de deurtjes (klik voor vergroting) panelen lijmen (klik voor vergroting) het geraamte (klik voor vergroting) grof houtwerk (klik voor vergroting) twee lagen kleur (klik voor vergroting)
Het resultaat: De structuur van het grof gezaagde pallethout zorgt voor fraaie patronen in de deels afgeschuurde verf, en in hoeken en gaten zit 'nog de oude' verflaag. De nieuw gekochte scharnieren kregen een wat meer 'vergaan' uiterlijk door ze tot rood gloeiend toe te verhitten. Aan de binnenkant van de deurtjes zitten spiegels.
Ik ben zeer tevreden over dit bouwsel!

CD-kast

cd-kastje (klik voor vergroting) Het samenvoegen van onze CD-collecties was de aanleiding om de grote hoeveelheid CD's nu eens netjes te ordenen en op te bergen. De kast hiervoor (2008) moest voldoen aan een aantal meer praktische eisen (afmetingen, gebruiksgemak, sterte) maar moest wel binnen ons interieur passen. Sterk en eenvoudig van binnen, aardig van buiten. We wilden graag dat de lades geheel naar buiten konden rollen, wat bijzondere eisen stelt aan de materialen en de constructie. De ladegeleiders die we daarvoor vonden waren € 50 per set, wat heel duur wordt voor een vijf-ladenkast. We kozen een goedkopere oplossing, maar die voldoet eigenlijk nog steeds niet goed, helaas.

Boomkastje

Boomkastje (klik voor vergroting) Met een pasgeboren tweeling heb je heel wat kleine spulletjes in huis zoals washandjes, sokjes, mutsjes, rompertjes, flesjes, enzovoorts. detail We wilden dit gemakkelijk 'op de pak' hebben. Het idee ontstond voor een 'boomkastje'; een 'stam' met een aantal mandjes die (als blaadjes) op de 'takken' staan.
Het geheel werd van afvalhout in elkaar gezet en geschilderd met goedkope acrylverf.De voet van de boom bijvoorbeeld, is een oude wc-deksel die we nog hadden liggen!
We zijn wel lang op zoek geweest naar de juiste vogeltjes om in het 'loof' te hangen.

Boekenkast

boekenkast (klik voor vergroting) Op zoek naar slimme manieren om onze beperkte ruimte te benutten, bouwde ik een boekenkast in het trapgat (2008). Dit keer een gewone, saaie, recht toe recht aan kast. De planken rusten op deuvels die om de paar centimeter in de staanders geschoven kunnen worden.

Slaapboom

slaapboom (klik voor vergroting) afwerken (klik voor vergroting) mdf zagen (klik voor vergroting) de constructie (klik voor vergroting) Om onze jongens wel samen op één kamer te laten slapen maar ze elk toch hun eigen plekje te geven, wilden we een leuk stapelbed maken dat 'afsluitbaar' was. Daarom maakten we de 'slaapboom' (augustus 2010). Om de constructie (1e foto boven) stabiel te krijgen, zit het bed met bouten in de achtermuur vast, en is de voorkant ook met een diagonaal vastgezet (zichtbaar in de onderste bedbodem). Die combinatie bleek erg sterk. Links van de bedden is ruimte voor een kast van ruim 70 cm × 70 cm, bijna 2½ meter hoog. We tekende de vormen op het MDF (2e foto boven), zaagden het uit en bevestigde het (geschuurd) tegen de constructie met schroeven en lijm. Omdat de bovenrand van het MDF ruim boven het matras uitsteekt, kunnen de kinderen niet uit bed vallen. De afwerking: deurtjes inhangen, schilderen en beesten erop plakken (3e foto boven). De gordijntjes (voorzien van kleine sterretjes) zijn opgehangen aan kleine knijpertjes die over een strak gespannen staaldraad lopen. Aan de hoofdeindes zit een plankje zodat hun knuffelbeesten en een flesje water bij de hand zijn.
blik naar binnen (klik voor vergroting) kinderen blij! (klik voor vergroting) Toen ze er voor het eerst in mochten (1e foto onder), waren ze helemaal door het dolle heen! Ze leerden binnen enkele minuten zelf hoe ze de deurtjes en gordijntjes open konden krijgen (2e foto onder).
MDF heeft weinig te maken met 'antieke' kastjes, maar het was erg leuk om deze slaapboom te bouwen en het MDF gaf heel andere mogelijkheden.
Bij het schrijven hiervan, een maand later, duiken de jongens nog steeds enthousiast hun bed in!

Magnetrontafel

magnetrontafel schets houtverbinding magnetrontafel bouwpakket Onze magnetron/gril/oven is een zwaar ding. Hij staat in de bijkeuken op zo'n hoogte dat ons jongste kind net zelf een boterhammetje met kaas kan verwarmen. Maar dan moet-ie wel echt stevig staan! Een robuust onderstel is dus vereist.
Dikke balken, stevige houtverbindingen. Ietwat lomp maar wel stevig. En inderdaad, eenmaal af blijkt de oven volstrekt stabiel te staan.